Muotathaler Dialekt	Schriftsprache	Erläuterung	Foto	Audio
Cheib		Allerweltswort (auch Chaib geschrieben) Kluge: Keib (mhd keibe = Aas, Luder) gemeiner Mensch (ä Cheib, äs Cheibäli), harte Mühe (äs isch ä Cheib bis dett uufä) > Chog Kraftwort: chogä, dummä, huärä, schtäärnä, värrecktä Cheib!
cheib	unwillkommen	cheibä Züüg, cheibä Wätter, cheibä Zändwee, der cheibä Roscht, diä cheibä Naadlä het mi gschtochä! Verstärkung: cheibä schöön Ein Pfarrer (oder ein Ehemann) ist im 1. Jahr ä cheibä schöönä, im 2. Jahr ä schöönä, im 3. Jahr ä cheibä, im 4. Jahr ä schöönä cheibä!
cheibä	toben, wüten, fluchen, stürmen	bödälä und cheibä
cheibs		öppis cheibs, nämis cheibs = irgendetwas, öppis dummä huärä cheibs = etwas ganz Dummes
abgschlagä	abgeschlagen, abgefeimt	än abgschlagnä Cheib
all	alle	all Taag all und ei Taag all und eis maal (jedesmal) all Jaar all Sünntig all Mannä, alli Frauä, alli Goofä dur all Bödä durä (um jeden Preis > übäraal) alls Cheibs, allä Cheibs, allä Chabis, allä Tüüggärs (alles mögliche) alli Längi, alli Wiiti (sehr lang, sehr weit) a allnä öppis gää alls isch värbottä alls adär nüüd allämaa (a alläm aa, allum aa) allem Anschein nach allumaa chunds gu rägnä
bissig	bissig	ä bissigä Cheib (Hund oder Mensch) Jedä Hund isch bissig, aber nüd jedä Bissig ä Hund!
blööd	blöde	blöödä Cheib, blöödi Chuä, blööds Züüg
Bodächeib	Erzschelm
bödälä	beim Tanzen auf den Boden stampfen	(vgl. Schuhplattler) bödäla und cheibä Werbetanz
Butzä	Butzenfenster	(Glasscheiben mit Butzen = Knollen) > Bützel, Butzli
chogä		ähnlich wie cheibä: chogä Cheib, Züüg, Schelm, Sach, Wiib, chalt, heiss
Chögli	Lausmädchen	äs cheibä Chögli, kleines wehrhaftes Weib
chogs		was isch das chogs? vgl was isch das cheibs?
dem		(Dativ, betont) gibs dem Bättlär! gibs dem Cheib! dem hanis gseid! dem heds guät ttaa! a dem aa (demnach) isch är widär gsund
du		du bisch .. du chasch ... du hesch .. Du heiligs Värdiänä! Du heitärä Beck! Du Schtäärnä Cheib! Du värbrännti Zeinä! > ä, duu, e du, t
dumm	dumm	mhd tumb ä dummi Sach di Gschiidä und di Dummä Schimpfwort: Dummä Aff, Cheib, Esel, Hund, Lööli Dummi Chuä, Geiss, Gans, Scheesä Dumms Huän öppis dummä Cheibs
e		Ausruf (Unwillen, Erstaunen) z. B. e e e ! e värfluächt! e Sack!e meinäd! e sässä! e du Cheib! e du Sack! e du heiligs Värdiänä! e du Dummä! e du heitärä Beck! e du värbrännti Zeinä! e jaa! e nei!
eifältig	einfältig	än eifältigä dummä Cheib auch eifeltig
Esäl	Esel	(-ul) Esäli Schimpfwort: dummä cheibä Esul! Eselsbank, Eselsohren (Schulwörter) > Gumpesel Haagesel Schnätzesel Was isch daas: im Wältschä macht mä Salammi druus und bi üüs Ratsherrä?
faltsch	falsch unehrlich	ä faltschä Cheib
Fimälicheib	Gelegenheitsdieb, Schwindler
Foslicheib	zerzauster Hund
fräch	frech	mhd vrech kühn, aber auch dreist ä frächä Cheib
fuul	faul	mhd vûle füülär, füülscht müde, lahm fuulä Cheib, Hund, Siäch z fuul zum Schiissä am Aabäd värruckt fuul, am Morgäd fuul värruckt
gäbig	gefällig	(gebend) mhd gaebeg äs gäbigs Meitli cheibä gäbig
hääl	unaufrichtig	ä häälä Cheib
hässig	gehässig, voll Hass	ä hässigä Cheib dr hässig Bodä auch ghässig
heitärä Beck!		Ausruf des Erstaunens (noch oft zu hören,anderswo - Cheib!, - Faanä!)
huärä	huren	Chalb, Cheib, Esel, Lööli, Lümel, Suu,Chelti, Hitz, Züüg .. zu Eigenschaftswörtern: huärä fromm, guät, schöön, viil, wenig, wool auch huärisch
Lächälicheib	Spötter
leid	widerwärtig, böse	mhd leit (vgl beleidigen) är isch leid mit dr Frau d Goofä tüänd leid ä leidägi Sach leids Wättär äär wäär ä kä leidä,d Frau isch dr leid Cheib! leidwärchig ä leidä Hund ä leidä Bach nüd leid = nicht übel > zleidwärchä, värleidä
Lüügcheib	Lügner	auch Lüüghund
meineidig	meineidig	du meineidigä huärä Cheib! e meinädi au! (Ausruf)
miis	mies, schlecht	lat miser miisäs Wättär ä miisä Cheib
mischtfuul	sehr faul	ä mischtfuulä Cheib
Moord	Mord	mhd mort Moords-Cheib, Moords-Füür, moords-tüür, moords-määssig, moords-luschtig vgl. huärä fromm, värreckt schöön
Müssär		Schimpfwort für einen besseren Mann (aus Monsieur, Mössiö)der huärä Müsser! du cheibä Müsser!
nämis	etwas	nämis cheibs, nämis guäts, äs isch nämä nämis gsii > öppis
gniissät	durchtrieben, gemein	ä gniissätä Cheib gnissätä Chääs zu früh gegoren und deshalb unregelmässig gelocht
positif	positiv	ä sonä positifä dummä Cheib han ich nu niä troffä! das han i nüd bositiif gäärä (nicht besonders)
potz		potz = gotts.. potzblitz potzcheib potztuusig Id 4,1996
ruuch	rauh	mhd rûch ruuch Wättär ruuchs Tuäch ä ruuchä Cheib!
Rüüticheib		der mit fremdem Eigentum ruchlos umgeht
Safiaan		Umwort für Satan Safianscheib
Schelm	Schelm	mhd schelm Bösewicht (todeswürdig): Schelm bei uns: Dieb Schelmächeib, Schelmähund ä lüügsch as wenä fuulä meinädä Schelm! > Schaafschelm, Veeschelm, Pfandweibel (der huärä Schelm!) Schweizergardisten konnten früher als Aussteuer ein ganzes Bett mit nach Hause nehmen,ein solcher hiess dann ä pääpschtlichä Bett-Schelm Kinderspiel Illgau: Lantegär und Schelmis
Schiibä	Scheibe	mhd schîbe dünnabgeschnittenes Stück (Holz, Brot, Glas) Schiibli, Glaas-Schiibä, Schützä-Schiibä, Schiibä schiässä (> schöösslä)
schlau	durchtrieben	ä schlauä Cheib schläuer woordä Sibäschläuel
Schtäärnächeib		Schimpfwort, Kraftwort (Stern für Himmel oder Gott) Kosewort für ein Neugeborenes: e du chliinä Schtäärnächeib!
Süü	Säue	zu Säuen gehörig, nach Art der Säue, eklig > Schwiinigs 1) Süü-Blaatärä, -Chottä, -Grind, -Gwäsch, -Määli, -Troog, -Wasser .. 2) Süü-Äbär, -Buäb, -Cheib, -Gloggä, -Hund, -Meitli, -Modä, -Michel .. 3) Süü-Chelti, -Näfel, -Oornig, -Rägä, -Schnee, -Schtrass, -Wättär, -Wind ..UR NW Siiw LU ZH Söi Ständig mehr auch bei uns: sauglatt, saumässig, sauschön, sauwohl, Sauerei, Saucheib ..
Übärrüütär	Überreiter, Meldereiter, Vorreiter	hier aber im Sinn von Rüüticheib (voreheliches Kind von der späteren 2. Frau!)
värcheibä	zerstören, verderben
värdammä	verdammen	verdammt sauft du verdammtä huärä Cheib > värfluämälät
värfluächt	verflucht	värfluächtä huärä Cheib! > värdammt
värfluämälät		du värfluämälätä Cheib! du värfluämäläti Häx! “verblümte” Sprache für värfluächt! (= sehr)
värgwännä	verwöhnen, in falsche Richtung gewöhnen	ä värgwänntä Cheib
värreckt		Fluchwort värrecktä huärä Cheib Du värrecktä Cheib! Verstärkungswort: värreckt gsund, schöön, süäss > värruckt
Wölts-cheib	Donnerskerl	ä Wälts-Schtei Riesenstein > moords, herrgotts, wälzig
was	was	was luägä was da isch was isch ächt daas? was fürig was fürtig was für einä was isch das cheibs? was Nüss (so gross wie Nüsse) > waas
Zoblicheib	streunender Hund
zöölig	brünstig	(Hunde) zöölä: streunen wie ein brünstiger Hund värzöölä: verführen, verlocken > värzöökä, Zoblicheib
Zuckärbrood		mit Zucker bestreute Brotscheibe OW ds Zuckärpapiir hed uufgschlagä (Liebesgunst verloren) > sapper zucker!
värzwiirnät	verworren, verdreht	ä värzwiirnätä Cheib!
zwürig	zwielichtig, doppelgesichtig, heimtückisch	ä zwürigä Cheib