| Muotathaler Dialekt | Schriftsprache | Erläuterung | Foto | Audio |
|---|---|---|---|---|
| Usinn | das isch ä fertigä Unsinn! > usinnig | |||
| usinnig | ausserordentlich | usinnig gschiid > Unsinn | ||
| bsinnät | besinnt | är isch usinnig ä bsinntä | ||
| cha | er/sie/es kann | (> chönnä, chasch): ich cha, är cha, mä cha schaffä chan är guät chochä cha si wool gumpä cha äs usinnig cha mä da durä? we cha mä-n-au! da cha mä si värgaa | ||
| diänig | diänigär, am diänigschtä 1) diensteifrig: ä diänigä Puurscht Lienert dienigs > udiänig 2) humorvoll, gemütlich: usinnig ä diänägi Frau 3) merkwürdig: ganz diänig, schonu diänig, nämä ä diänigä > gschpässig | |||
| drufinä | darauf hin | mä muäss usinnig drufinä sii, susch gaad nüüd - | ||
| fescht | fest, eifrig | mhd vast ganz fescht uufpassä Wort neu von auswärts, früher sagten wir: hüntsch, usinnig (fest = befestigt > bhabä, äs hed) | ||
| fröndä | fremden | das Gööfli fröndät usinnig | ||
| gottloobloos | gottlos | mhd lôs = frei, ledig, ohne Schimpfwort bei uns aber meist nur Kraftwort (wie usinnig): gottlos schöön, fromm, braaf,gottlos gschruuä, wee taa | ||
| Maschinä | Maschine | Ds Maschinägweer hends amänä Kapiziinär gseid, wo äso usinnig gleitig predigät hed! äs Maschinäli | ||
| nachäschnaaggä | nachkriechen | Schuänis Thummäs hed einisch usinnig düürschtät und isch anä See gu trinkä: är heig drüümaal müässä nachäschnaaggä! | ||
| Satz | Satz | mhd satz (von setzen). Mz Sätz Vielfältige Verwendung: i dä Bäärgä heds ä Huuffä Sätz,i dr Schuäl müänds Sätz und Uufsätz machä,dr Schriinär macht au Uufsätz (abär us Holz),dr Schuäni macht Absätz und Iisätz, und ä Chrischt macht guäti Voorsätz,drnaa für Tiärli nänd usinnägi Sätz, wänns värchlüpfid,einä tuät ä Satz i Ziitig, und wämä dr Kafi fertig trinkt, heds zletzscht nu Satz am Bodä! Und einä isch i d Sätz choo! (wütend geworden) | ||
| sichtig | gute Aussicht auf die Berge | usinnig sichtig > chuurzsichtig, wiitsichtig vgl nachsichtig, einsichtig, vorsichtig | ||
| wool | wohl | wöölär, am wöölschtä 1) gesund äs isch mär wool äs isch mär nüd wool > vögäliwool, hundswool 2) gut, ausgezeichnet är cha wool juuzä gids wool uus? (Zuruf bei Ernte) wool schmöckä si cha wool chochä ahd (Merseburg): Fuoss iirenken .. Wodan konnte es wohl 3) gefällig daa niids mi wool aa äs hednä det nüd wool aagnuu äs schtaad irä usinnig wool aa vgl Wohlgefallen 4) ziemlich är isch wool grooss (etwas zu gross) wohl hinden im Gebirg (Muotathal 1600 von Luzern aus 5) doch, dennoch wool, woll Lienert wowoll, es tuet’s meist aber moll |
| Dialekt: | Usinn |
| Deutsch: | |
| das isch ä fertigä Unsinn! > usinnig | |
| Dialekt: | usinnig |
| Deutsch: | ausserordentlich |
| usinnig gschiid > Unsinn | |
| Dialekt: | bsinnät |
| Deutsch: | besinnt |
| är isch usinnig ä bsinntä | |
| Dialekt: | cha |
| Deutsch: | er/sie/es kann |
| (> chönnä, chasch): ich cha, är cha, mä cha schaffä chan är guät chochä cha si wool gumpä cha äs usinnig cha mä da durä? we cha mä-n-au! da cha mä si värgaa | |
| Dialekt: | diänig |
| Deutsch: | |
| diänigär, am diänigschtä 1) diensteifrig: ä diänigä Puurscht Lienert dienigs > udiänig 2) humorvoll, gemütlich: usinnig ä diänägi Frau 3) merkwürdig: ganz diänig, schonu diänig, nämä ä diänigä > gschpässig | |
| Dialekt: | drufinä |
| Deutsch: | darauf hin |
| mä muäss usinnig drufinä sii, susch gaad nüüd - | |
| Dialekt: | fescht |
| Deutsch: | fest, eifrig |
| mhd vast ganz fescht uufpassä Wort neu von auswärts, früher sagten wir: hüntsch, usinnig (fest = befestigt > bhabä, äs hed) | |
| Dialekt: | fröndä |
| Deutsch: | fremden |
| das Gööfli fröndät usinnig | |
| Dialekt: | gottloobloos |
| Deutsch: | gottlos |
| mhd lôs = frei, ledig, ohne Schimpfwort bei uns aber meist nur Kraftwort (wie usinnig): gottlos schöön, fromm, braaf,gottlos gschruuä, wee taa | |
| Dialekt: | Maschinä |
| Deutsch: | Maschine |
| Ds Maschinägweer hends amänä Kapiziinär gseid, wo äso usinnig gleitig predigät hed! äs Maschinäli | |
| Dialekt: | nachäschnaaggä |
| Deutsch: | nachkriechen |
| Schuänis Thummäs hed einisch usinnig düürschtät und isch anä See gu trinkä: är heig drüümaal müässä nachäschnaaggä! | |
| Dialekt: | Satz |
| Deutsch: | Satz |
| mhd satz (von setzen). Mz Sätz Vielfältige Verwendung: i dä Bäärgä heds ä Huuffä Sätz,i dr Schuäl müänds Sätz und Uufsätz machä,dr Schriinär macht au Uufsätz (abär us Holz),dr Schuäni macht Absätz und Iisätz, und ä Chrischt macht guäti Voorsätz,drnaa für Tiärli nänd usinnägi Sätz, wänns värchlüpfid,einä tuät ä Satz i Ziitig, und wämä dr Kafi fertig trinkt, heds zletzscht nu Satz am Bodä! Und einä isch i d Sätz choo! (wütend geworden) | |
| Dialekt: | sichtig |
| Deutsch: | gute Aussicht auf die Berge |
| usinnig sichtig > chuurzsichtig, wiitsichtig vgl nachsichtig, einsichtig, vorsichtig | |
| Dialekt: | wool |
| Deutsch: | wohl |
| wöölär, am wöölschtä 1) gesund äs isch mär wool äs isch mär nüd wool > vögäliwool, hundswool 2) gut, ausgezeichnet är cha wool juuzä gids wool uus? (Zuruf bei Ernte) wool schmöckä si cha wool chochä ahd (Merseburg): Fuoss iirenken .. Wodan konnte es wohl 3) gefällig daa niids mi wool aa äs hednä det nüd wool aagnuu äs schtaad irä usinnig wool aa vgl Wohlgefallen 4) ziemlich är isch wool grooss (etwas zu gross) wohl hinden im Gebirg (Muotathal 1600 von Luzern aus 5) doch, dennoch wool, woll Lienert wowoll, es tuet’s meist aber moll | |