Muotathaler Dialekt	Schriftsprache	Erläuterung	Foto	Audio
Ruus	Runse, Rinne	mhd runse Sperlen zwischen den Bachrunsen
Ruusch	Rausch	mhd rûsch (Rauschen, Sturm, daraus: Trunkenheit)
Ruuschmaa	Betrunkener
ruuschä	rauschen	mhd rûschen d Muätaa ruuschät schonu! dr Föön ruuschät i dr Hööchi
Ruuschä	Rauschen	ä ghöörscht ds Ruuschä
äwägg	weg	enweg engl away äwägg! wiit äwägg vom Määndig äwägg vo Schwiiz awägg durinä vom Riäd awägg duruusä
Bodä	Boden Erdboden	d s Bodä ghiijä d s Bodä schlaa undärä Bodä choo ufum läärä Bodä schlaaffä a Bodä hockä Dr Bodä isch schonu raass choo:? hed einä värzellt, wonär im Ruusch z Bodä gschossä isch!
Chruusäli	Haarkrausen, Krauskopf	mhd krûs, kriusel
dä	den	(Dativ Plural) sägs dä Mannä sägs dä Lüütä 1838 Haaruus dä Biisäässä! oft nur Füllwort: das isch dä schonu einä! das isch dä schöön!
däruus		däruusfaarä nach Schwyz hinaus fahren auch: duruus)
drüberuusä	darüber hinaus	drübäruusä ghiid, - gschossä
druus	daraus	uuf und druus: auf und davon
druuschoo	Schule beenden	us dr Schuäl, (us der Leer) choo
druuschoo	verstehen	geistig: chuusch druus? är isch nüd druuschoo
druusgaa	verenden von Haustieren	eis isch mr druusggangä
druusgaanää	herausnehmen	ä paar vo denä Chätzli müemer druusnää
duruus	hinaus	i muäss duruus: ich muss nach Schwyz 1490 bis an den Weg, so durchus gat
duruusgaa	zum Tal hinaus gehen	mä gseed ä all Taag duruusgaa im Duruus(ä)gaa: im Hinausgehen (nach Schwyz)
Esäl	Esel	(-ul) Esäli Schimpfwort: dummä cheibä Esul! Eselsbank, Eselsohren (Schulwörter) > Gumpesel Haagesel Schnätzesel Was isch daas: im Wältschä macht mä Salammi druus und bi üüs Ratsherrä?
gautschlä	schütteln, schwappeln	übäruusä gautschlä (Milch in der Tause) auch gaupflä, gautschnä
geislä	mit der Geissel hantieren	Ds Baschä Seebäli hed meischt gschlaaffä, wänn är mid um Fuärwärch duruus ader durinä isch, und hed am Ross d Geislä ums Füdlä gschtrichä,dä hed um dr Wiisäli im Ried usem Pfeischter uusä grüäft: Der für uns ist gegeisselt worden!
Gruus	Graus	das isch ja ä Gruus!
haar	her	ahd hera, mhd har > dethaar, wohaar, bishaar, hiäharät, haaruus, anderswo: härä, chum härä! wir sagen: chum da anä! chum da haar!
haaruus		alter Kriegsruf haaruus dä Biisässä!
hindä(n)ussä	hintendraussen	> vooruusä
jaaruus	jahraus
Laublitzär	Laubwenderwind	(Schlechtwetteranzeiger) Ds Schmidigs Domiini im Bisisthal isch am änä schöönä Sunntigmorgäd mid umä groossä Dach duruus z Chilä,woss ä hend wellä uuslächä, hed är gseid: dr Laublitzär isch ggangä! - und bim Heigaa hed är ds Dach sauft chönnä bruuchä! > umälitzä
Suusär	Sauser	mhd sûsen (sausen) neuer gärender Traubensaft vgl Saus und Braus (Suus und Bruus)
übärinä	hinein	übärinä nää = von draussen hineinnehmen > übäruusä
übäruusä	drüber hinaus	-süüdä, -ghiijä, -choo, -gää (zuviel Herausgeld geben) übär d Fluä uusä ghiijä > übärinä
värappä	draussen	auf Illgau = väruusä
väruusä	hinaus ins Freie	(voraussen) i gaa väruusä väruusä heizä (Fenster offen lassen im Winter) 1649 die Muheimen vor ihro Höll herussen Illgau värappä
vooruus	vor­aus	mhd vorûz zum Vooruus > voruus
vooruusä	vorne hinaus	> hindänuusä
voruus	voraus	mhd voruz gang voruus! (auch: väruus, voranä)