| Muotathaler Dialekt | Schriftsprache | Erläuterung | Foto | Audio |
|---|---|---|---|---|
| Muul | Maul | (Mund) mhd mûl Müüli, Müülär tuä ds Muul uuf! heb ds Muul zuä! usem Muul uusä schmöckä ds Muul drinähänkä ds Muul värbrännä ufs Muul hockä ds Muul la hänkä neu beim Zahnarzt: bitte de Mund uufmache! | ||
| Muulaffää | Maulaffe(n) | Dr Güntärä Balz hed z Schwiiz ussä im änä Gschäft dr Maa gfraagt: was hend är dä feil? - Muulaffä! - Diä sind mäni woolfeil, as är nur nu einä hend! - | ||
| Muuloorgäli | Maulorgel, Mundharmonika | > Trümpi | ||
| Muultiär | Maultier | lat mulus ital mulo | ||
| muulä | maulen | mhd mûlen > Mumpflä | ||
| feilhaa | feilhalten, zum Verkauf anbieten | uf dem Merkt veyl gehept > Muulaffä | ||
| geinä | gähnen | mhd geinen, gînen vgl gähnender Abgrund ds Muul zuähaa bim Geinä! ZG, BE giinä | ||
| Hälmli | irreführen | =Hälmli durs Muul ziä | ||
| heb! | halte! | heb ds Muul zuä! heb d’Hand anä! heb di wider! hebs!I ha diär ä Gruäss - sä hebä du! | ||
| iifüllä | einfüllen | Füsiliär Schmidig, was mached Sie eigetlich, wänn Sie einisch d Pfiiffä nüd im Muul hend? Iifüllä, Herr Haupmä! | ||
| ufs | auf’s, auf das | ufs Dach uufä ufs Brood schtriichä ufs Muul schlaaufs Bett liggä ufs Ässä uufä ä Schnaps ufs Fäscht uufä ä Süüoornig | ||
| umämuulä | zurückmaulen | |||
| uuftuä | aufmachen, öffnen | Türe, Fenster, Mund, Augen, Ohren, Kleider auftrennen, Garten aufbrechen, Geschäft eröffnen, Strasse von Schnee räumen, der Himmel wird wolkenfrei (äs tuäd uuf) tuä d Augä uuf! käs Muul uuftuä (zum Singen, zur Begrüssung) 1530 einanderen den Weg uffthun (= durchlassen) | ||
| värziä | verziehen | 1) falsch dehnen: ds Muul värziä ds Holz tuät si värziä 2) fortziehen: ds Uwättär hed si värzogä ds Wassär hed si värzogä (ist versickert) 3) verzeihen: mä sött värziä | ||
| voll | ahd fol engl full mhd vol (von füllen) völlnär, am völlschtä voll Wassär, äs Muul voll, vollä Wassär, äs isch vollä ganz voll: bbissnät-, bhabä-, bärschät-, platt- > füllä, Follä | |||
| wäärd | wert, geschätzt, willkommen | nüggär wäärd Was hend iär da feil? - Muulaffä! - diä sind mäni wäärd, ass nur nu einä daa isch! > wärt, uwäärd | ||
| zämäziä | zusammenziehen | (Buurdi, Guurt, Gwand, Muul, Füdlä ..) neu: gemeinsames Leben beginnen | ||
| zuähaa | zuhalten | ds Muul zuähaa! heb (hend) ds Muul zuä zugunsten: chönntisch im das ä chli zuähaa? = befürworten |
| Dialekt: | Muul |
| Deutsch: | Maul |
| (Mund) mhd mûl Müüli, Müülär tuä ds Muul uuf! heb ds Muul zuä! usem Muul uusä schmöckä ds Muul drinähänkä ds Muul värbrännä ufs Muul hockä ds Muul la hänkä neu beim Zahnarzt: bitte de Mund uufmache! | |
| Dialekt: | Muulaffää |
| Deutsch: | Maulaffe(n) |
| Dr Güntärä Balz hed z Schwiiz ussä im änä Gschäft dr Maa gfraagt: was hend är dä feil? - Muulaffä! - Diä sind mäni woolfeil, as är nur nu einä hend! - | |
| Dialekt: | Muuloorgäli |
| Deutsch: | Maulorgel, Mundharmonika |
| > Trümpi | |
| Dialekt: | Muultiär |
| Deutsch: | Maultier |
| lat mulus ital mulo | |
| Dialekt: | muulä |
| Deutsch: | maulen |
| mhd mûlen > Mumpflä | |
| Dialekt: | feilhaa |
| Deutsch: | feilhalten, zum Verkauf anbieten |
| uf dem Merkt veyl gehept > Muulaffä | |
| Dialekt: | geinä |
| Deutsch: | gähnen |
| mhd geinen, gînen vgl gähnender Abgrund ds Muul zuähaa bim Geinä! ZG, BE giinä | |
| Dialekt: | Hälmli |
| Deutsch: | irreführen |
| =Hälmli durs Muul ziä | |
| Dialekt: | heb! |
| Deutsch: | halte! |
| heb ds Muul zuä! heb d’Hand anä! heb di wider! hebs!I ha diär ä Gruäss - sä hebä du! | |
| Dialekt: | iifüllä |
| Deutsch: | einfüllen |
| Füsiliär Schmidig, was mached Sie eigetlich, wänn Sie einisch d Pfiiffä nüd im Muul hend? Iifüllä, Herr Haupmä! | |
| Dialekt: | ufs |
| Deutsch: | auf’s, auf das |
| ufs Dach uufä ufs Brood schtriichä ufs Muul schlaaufs Bett liggä ufs Ässä uufä ä Schnaps ufs Fäscht uufä ä Süüoornig | |
| Dialekt: | umämuulä |
| Deutsch: | zurückmaulen |
| Dialekt: | uuftuä |
| Deutsch: | aufmachen, öffnen |
| Türe, Fenster, Mund, Augen, Ohren, Kleider auftrennen, Garten aufbrechen, Geschäft eröffnen, Strasse von Schnee räumen, der Himmel wird wolkenfrei (äs tuäd uuf) tuä d Augä uuf! käs Muul uuftuä (zum Singen, zur Begrüssung) 1530 einanderen den Weg uffthun (= durchlassen) | |
| Dialekt: | värziä |
| Deutsch: | verziehen |
| 1) falsch dehnen: ds Muul värziä ds Holz tuät si värziä 2) fortziehen: ds Uwättär hed si värzogä ds Wassär hed si värzogä (ist versickert) 3) verzeihen: mä sött värziä | |
| Dialekt: | voll |
| Deutsch: | |
| ahd fol engl full mhd vol (von füllen) völlnär, am völlschtä voll Wassär, äs Muul voll, vollä Wassär, äs isch vollä ganz voll: bbissnät-, bhabä-, bärschät-, platt- > füllä, Follä | |
| Dialekt: | wäärd |
| Deutsch: | wert, geschätzt, willkommen |
| nüggär wäärd Was hend iär da feil? - Muulaffä! - diä sind mäni wäärd, ass nur nu einä daa isch! > wärt, uwäärd | |
| Dialekt: | zämäziä |
| Deutsch: | zusammenziehen |
| (Buurdi, Guurt, Gwand, Muul, Füdlä ..) neu: gemeinsames Leben beginnen | |
| Dialekt: | zuähaa |
| Deutsch: | zuhalten |
| ds Muul zuähaa! heb (hend) ds Muul zuä zugunsten: chönntisch im das ä chli zuähaa? = befürworten | |