Muotathaler Dialekt	Schriftsprache	Erläuterung	Foto	Audio
drii	darein, hinein	(ii tief, offen)
drii	drei	(ii hoch, gschlossen) ahd drî anderswo: drey drii Mannä, drii Frauä, drii Bäch, drii Fingär ufs Häärz > dritt, drüü
Drii	Drei
driibiissä	reinbeissen
driichoo	reinkommen
driighiijä	reinfallen
driigsee	dreinsehen, Aussehen	wiä gsesch du drii?
driiredä	reinsprechen
driischiässä	reinschiessen	(hineinrasen mit Fahrzeug,zu rasch sich in etwas einmischen mä sött nüd äso driischiässä!),in den Ostländern: da sinds bim Schaffä nüd äso driigschossä!
driischlaa	dreinschlagen
driischtaa	dreinstehen
driisingä	dreinsingen
driiädriissg	dreiunddreissig
driiärlei	dreierlei	auch: drüüärlei
driibässig	dreibässig	(Handorgel)
driiggeggät	dreieckig	ä driiggeggätä Huät (Dreispitz)
driissg	dreissig	mhd drizzig drissig und nün Jar
driizächä	dreizehn	dryzechenhundert > zächä
Driiangäl	Dreiangel	Vermessungszeichen, Riss im Tuch (Triangul):
Driiärli	ein Dreier Wein	1/3 lt mhd drîer
Driiling	Drilling	(Dreiling)
Drii Hasä	Dreihasen-Bild
Drii Eidgenossä	Die 3 Eidgenossen vom Rütli
Driifaltigkeit	Dreifaltigkeit	mhd drivaltecheit
Driifuäss	Dreifuss
Driikönigä	Fest Dreikönigen	(6.Jan.) Gasthaus Dreikönigen Wallfahrt nach Illgau
Driiländerschtei		wo drei Länder aneinanderstossen
Driischpännär	Dreispänner, Dreifamilienhaus
Driischpitz	Dreispitzhut	>driiiggeggät
Driissgisch	Dreissigster	(30. Tag nach dem Tod)
driinä	darin, hinein	drininäschiässä drininäredä
driinnä	darinnen, drinnen	der Wurm isch drininnä
Aabäd	Abend	guete-n-Aabäd drii Ääbig lang > Fiirabäd
adär	oder	adär? zwee adär drii? appä adär uufä? adär meintsch nüd au?
Alt Fasnacht	Sonntag nach Aschermittwoch	da bekamen die Armen im Kloster zu essen, daher das Wort da chunt di alt Fasnacht d.h. da kommen die Alten hintennach oder hindädrii we di alt Fasnacht
Bass	Bass	(Musik, Stimme, Instrument) schonu ä Bass! > driibässig
Chlaus	Klaus, St. Nikolaus	6. Dez. der Chlaus chund! hed dr Chlaus etz gschleukt? vom Chlaus bis Driikönigä han ich kä Sunnä Chlaus zu Eerä, hilf üüs, Trooscht der aarmä liäbä Seelä! (Kindergebet um Klausgeschenke) Weiss (Reg. Klaus) (zu meiner Zeit brachte nur der Chlaus Geschenke, und er blieb unsichtbar) neu: Chlaus, Chläus (Dummkopf) > Bruädär Chlaus, Nigg, Niklaus, Samichlaus, appälüütä
Chriäg	Krieg	mhd krieg dr driissgjäärig Chriäg
Chüngä		Gasthaus zum König, Jasskarten (4 Punkte, 4 Chüng) früher noch 6. Jan. = Drii Chüngä (dort Belege)
drüü	drei	(Mz sächlich) ahd drî, driu eis-zwei-drüü uf drüü zellä drüü Hüüsär, - Meitli, - Brood anderswo: drei, drai UR NW drii
Drüüraad	Dreirad	drüüredärig > drii, Drii
eggä	Ecke machen, eckig machen	ggeggät eckig > drii-, viär-
Häärz	Herz	mhd herz uf um Häärz haa drii Finger ufs Häärz!
Hasä		Mz von Haas > Drii Hasä
hindädrii	hintendrein, im Nachhinein	hindädrii isch mä alig gschiidär
hindäränand	hintereinander	drii Tääg hindäränand hindäränand choo: in Streit geraten
Huät	Hut	mhd huote äs nützt än (kän) altä Huät! Hüätli (Hütlein) Mz Hüät (Hüte) > Schinhuät, ushuät! driiLeitärä viärgeggätä Huät
irär	ihrer	Irär drii heigid alig müässä vorem zmittaag gu Schnidlauch määjä für d Suppä, hed ds Schuänis Thummäs värzellt vo Amerika!
Lattä	Latte	mhd latte driilättigä Haag = mit 3 Latten gemacht > Dachlattä, Haglattä neu: dur d’Lattä gaa, uf dr Lattä haa
Mariija	Maria	(Mutter Jesu) diä drii Mariijä: die drei Mareien (an Ostern) > Muättärgottäs, Liäbfrauä
Nüünä	neun Uhr	vor dä Nüünä, a dä -, na dä - -zwänzg, -driissg .. -nüünzg
redä	reden	mhd reden z bescht redä z Bodä redä d Lüüt la redä > aa- ab-, drii-, nachä-, uus-, zuä-
rüäffä	rufen	mhd ruofen, rüefen > ab- är- drii- nachä- zämä-
schiässä	schiessen	mhd schiezen: schnelle Bewegung d Schwalbä schiässid umänand d Schtäärnä schiässid im Lanzig schiässt alls usem Bodä uusä mr lands la schiässä (mit dem Schlitten) mid Pfiil und Bogä (hütt mit Gweer) gu Tiärli schiässä adär uf Schiibä schiässä einä z Bodä schiässä sälbär z Bodä schiässä Arbeiter nach einer Pause: sä lam­märs widär la schiässä! anderswo: schüüsse > aa- ab- drii- fürä- inä- umä- zämä- Schutz, Schützä, Häxäschutz
schickä	schicken, senden	einä uf d Wach schickä eis i Ladä schickä gu öppis chauffä schick mr dr Hammär (reich mir) mä muäss si dänk drii schickä äs schickt si nüd wooluus bi dä Giitigä gu bättlä äs guäts schickhaftigs Nüüjaar! GL BLS schigge, gschiggt > schiggä
Schnidlauch	Schnittlauch	mhd snitlouch Schuänis Thummäs: z Amerika uf derä Farm hends ä sövul Wärchlüüt ghaa, ass alig vorum Mittaag irä drii hend müässä gu Schnidlauch määjä für d Suppä!
schniijä	schneien	mhd snîen äs hed gschniid: unzimlich wätter mit regen oder schnyen: in den Alpenkantonen schniien, sonst schneie. Ein Bisisthaler erzählte: dässälb isch dä alig lang gsii, wämä drii Wuchä lang nüüd andärs ghöört hed wedär schniijä! “Es schneielet, es beielet“ (Kinderlieder) bei uns nicht so! > Schnee, guchsä, feusärlä
schus	würde schiessen	i schus nu drii si schusid scho bes­sär, wänn ..
Tschoopä	Kittel, Jacke, Joppe	d Tschööpä abziä und d Eermel umälitzä!ital giubba mhd joppe, juppe, schôpe, tjoppe = Wams auch Mann (Jackenträger): drii Tschööppä sind choo auch: ein bisschen äs hed ä Tschoopä gwaarmät
Twäärfingär	Fingerbreite	1735 Bärenjagd drii twer Finger = 3 Finger breit
undädrii	unten darin
undärm	während	undärm Ässä, - Jaar, - Driissgisch
uusgsee	aussehen	we gseesch au uus! anderswo: driigsee
üüsärä		üüsärä drii: unser drei (drei von uns) Duden: “unser (nicht unserer) sind drei” Lienert üsersglyche, nüd für üserein > irä drii
viärä-		zwänzg driissg viärzg füfzg sächzg sibäzg dachzg nüünzg
wüchig	wöchig	driiwüchig tuusigwüchig (19-20 Jahre alt) (wöchentlich: all Wuchä)
zmitzt	zumitte, inmitten	mhd zemitten zmitzt: im Ässä, i dr Wuchä, inärä Tuälä, ufem Tisch, im Wald, drii, drinnä, durdurä, inä, innä, obänand
zwürig	zwei, zweimal, doppelt	nur noch selten zu hören1986 der alt Fischer: eis, zwürig, drii, viär OW zwurig, Zwuräbätzler